ไวรัส ฉบับกระชับ

ไวรัส ฉบับกระชับ (Viruses)

เขียนโดย โดเรธี เอช.ครอว์ฟอร์ด แปล นำชัย ชีวิรรรธน์

เล่มนี้เป็นนักสือวิชาการที่เขียนได้สนุกมากครับ เล่าเกี่ยวกับไวรัสทั้งเล่ม จริงๆ เรารู้จักไวรัสเมื่อ 100 กว่าปีก่อนนี้เองครับ ตอนแรกเรารู้จักเชื้อแบคทีเรียเพราะเรามีกล้องจุลทรรศน์ แต่เนื่องจากไวรัสมีขนาดเล็กกว่ามากทำให้ไม่สามารถมองเห็นได้ ถึงแม้ว่า มาร์ตินัส ไบเยอรินิค จะพบเมื่อปี 1899 ตอนนั้นเราก็ยังมองไม่เห็นครับ แต่เขาสงสัยเนื่องจากต้นใบยาสูบเป็นโรค ซึ่งคาดว่าน่าจะเกิดจากจุลชีพบางอย่าง เราพึ่งเห็นหน้าตาไวรัสตอนที่สร้างจุลทรรศน์อิเล็คตรอนนี้เองครับ แต่ที่เจ๋งกว่านั้น เราสร้างวัคซีนกันไวรัสได้ก่อนรู้จักไวรัส เจอวิธีนี้โดยแพทย์ชาวท้องถิ่นในคอนสแตนติโนเปิล คือประเทศตรุกี สมัยก่อน ได้นำเอาเข็มไปจิ้มเอาตรงเต้านมวัวที่เป็นฝีดาษในสัตว์มาจิ้มให้เกิดแผลที่คน จะทำให้เกิดตุ่มหนองเกิดขึ้นและหายไป ที่เราเรียกว่าการปลูกฝีอะครับ พอเลดี้แมรี แห่งเกาะอังกฤษรู้เมื่อกลับไปอังกฤษประมาณ ปี 1720 ก็เลยแจ้งให้กับแพทย์ที่อังกฤษทราบ ถึงแม้ว่าช่วงแรกไม่ได้รับการยอมรับ แต่ก็ได้นำมาใช้ในการป้องกันจนเรื่อยมา

ไวรัสมีหลายชนิดมากครับ

ส่วนใหญ่เล็กมาก แต่บางชนิดก็ใหญ่กว่าแบคทีเรียก็มี มีทั้งที่เป็น DNA และ RNA ชนิดที่เรียนว่า เพจ จะมีขนาดเล็กและแฝงตัวอยู่ในแบคทีเรียครับ คาดว่าไวรัสน่าจะกำเนิดมานาแล้ว บางชนิดก็แฝงตัวอยู่ในร่างกายเราและสิ่งมีชีวิตอื่นๆ อย่างชนิดที่เรียกว่า retrovirus ส่วนใหญ่ก็ไม่ได้ก่อให้เกิดโรคครับ แต่จะอาศัยอยู่เงียบๆ อยู่ในร่างกายเราซึ่งมีเป็นร้อยชนิด แต่บางชนิดก็ทำให้เกิดโรคขึ้นได้ หรือเป็นการข้ามจาก สิ่งมีชีวิตหนึ่งไปอีกสิ่งมีชีวิตหนึ่ง เช่นจากลิงมาสู่คน

ความพิเศษของไวรัส

คือไม่มีอะไรนอกจากจะเป็นแค่ DNA หรือ RNA ครับ แล้วก็ใช้ เซลล์ในร่างกายของสิ่งมีชีวิตที่เข้าไปอาศัย (host) สร้างตัวเองขึ้นมาในเซลล์ที่ติดเชื้อ เมื่อปริมาณมากพอก็จะแตกออกและกระจายไปยังเซลล์อื่นๆ แต่โดยปกติเม็ดเลือดขาวในร่างกายจะจับความเคลื่อนไหวได้ และจะกำจัดออกไปเอง ซึ่งเชื้อไวรัสที่ก่อให้เกิดโรคเลยจะต้องแพร่ไปยังคนอื่นก่อน ก่อนที่จะถูกกำจัดหมดไม่อย่างนั้นเดียวมันจะสูญพันธุ์ ก็มีแต่ ตัวที่ไม่ก่อโรคจะสงบเสงี่ยม ก็จะได้อยู่ต่อ พอพูดว่าทำไม่พอเป็นหวัดแล้วทำไมจาม นั้นก็เป็นวิธีเอาตัวรอดของไวรัสครับ คือจะกระตุ้นให้เราเกิดอาการที่ต้องจาม เพื่อให้ตัวเองแฝงไปกับน้ำมูก น้ำลายที่กระเด็นออกมา แล้วไปอยู่กับ คนใหม่ ต่อไปครับ นั้นคือหนึ่งในวิธีเอาตัวรอดของไวรัสครับ

ไวรัสบางชนิด ก็ก่อให้เกิดโรคมะเร็งได้ด้วยนะครับ อย่างเช่น HPV แต่ถึงแม้ว่าส่วนใหญ่จะมีเชื้อตัวนี้ ก็ใช่ว่าจะเป็นมะเร็งทุกคนตรงนี้ก็ต้องทำการศึกษาวิจัยต่อไป แต่เราก็สามารถป้องกันได้โดยการฉีดวัคซีนป้องกัน

อย่างเชื้อไวรัสที่ยังไม่มีวัคซีน อย่าง HIV ที่ทำให้เกิดโรคเอดส์ ก็เป็นอีกชนิดที่น่าสนใจครับ เพราะสามารถหลบการตรวจจับของร่างกายได้และทำให้ภูมิคุ้มกันของเราลดลง จนเราเสียชีวิตด้วยโรคอื่นๆที่แทรกซ้อนเข้ามา อย่างไรก็ดีหนังสือเล่มนี้ ได้กล่าวถึงความสำเร็จของประเทศไทย ที่สามารถสร้างวัคซีนในการป้องกันได้ในระดับปานกลางถึงแม้ว่าจะใช้ได้ผลไม่ได้ดีมาก ประกอบกับไม่สามารถทำในเชิงพาณิชย์ได้ แต่อันนี้หมายถึงความเก่งของนักวิจัยไทยครับ ผมว่าถ้ารัฐบาลส่งเสริมให้กับการวิจัยของไทยมากขึ้น เราอาจจะไปได้มากกว่านั้น อาจจะมีการทำวัคซีนกัน โควิดที่ดีๆ ให้กับมนุษยชาติได้เลยครับ

เล่มนี้มีเนื้อหาที่อัดแน่นมาก ต้องลองไปอ่านเพิ่มเติมดูครับ แต่จะไม่มีการพูดถึงไวรัสโรคโควิดนะครับ น่าจะแต่งก่อนที่โควิดระบาด ถ้ามีเนื้อหาทางวิชาการที่ผมกล่าวมาขัดแย้งกับข้อเท็จจริงปัจจุบันประการใด ขอความรู้เพิ่มเติมด้วยนะครับ

ขอบคุณที่ติดตาม
เฟิร์สเล่าเรื่อง